David (28): ''Het kwam vaak voor dat ik eigenlijk al te laat was.”

David (28) werkt als coach bij een GHZ-instelling. Binnen deze organisatie ligt de focus op langdurige zorg. Vaak gaat het om mensen met psychische problemen of een verstandelijke beperking, die ondersteuning nodig hebben op verschillende leefgebieden.

Een aantal jaar geleden studeerde David af aan Fontys Hogeschool in Eindhoven, waar hij de opleiding Social Work volgde. Zijn officiële titel is GGZ-agoog. Dit betekent dat hij is opgeleid om mensen met complexe psychische en sociale problematiek te begeleiden in hun dagelijks leven.

Op de locatie waar David werkt, wonen momenteel 22 cliënten. Als begeleider ondersteunt hij een vaste groep bewoners. Elke cliënt heeft zijn of haar eigen hulpvraag, waardoor het werk afwisselend is.

David heeft vaak te maken met zorg die lastig te plannen is. Cliënten mogen bij de coaches aankloppen wanneer er iets is. Er zijn veel mensen met verschillende problematiek. Denk hierbij aan: autisme, schizofrenie, bipolaire stoornis, depressies, psychoses en verslavingen.

David vertelt: ‘’Veel cliënten die hier wonen, zijn vaak al jong uit huis geplaatst en hebben al op veel locaties gewoond. Na hun 18e moeten ze het zelf regelen en daardoor komen ze vaak hier begeleid wonen.’’

Zijn werkdagen zijn erg afwisselend. Doordeweeks staan vooral afspraken centraal, bijvoorbeeld bij de gemeente, en gaan cliënten naar dagbesteding of werk. In het weekend is het vaak rustiger. Cliënten brengen tijd door met familie of kennissen, gaan een dagje uit of nemen de tijd om te ontspannen.

Ook de ochtend- en avonddiensten verschillen duidelijk van elkaar. In de ochtend ligt de focus op structuur: medicatie wordt op vaste tijden uitgedeeld, cliënten worden gewekt en ondersteund bij de start van hun dag. Denk aan samen een rondje wandelen, hun kamer opruimen of een boodschap doen.

In de avond zijn er opnieuw vaste momenten voor medicatie en contact met cliënten. Daarnaast worden er twee keer per week kookprojecten georganiseerd, waarbij cliënten koken voor de hele groep. Ook zijn er spelletjesavonden met wat lekkers, wat zorgt voor een ontspannen sfeer.

Tegelijkertijd blijft het werk onvoorspelbaar. Veel zorgmomenten zijn niet te plannen, omdat cliënten vaak zelf aangeven wat ze nodig hebben of willen doen. Zij houden de regie over hun keuzes, maar de begeleiding blijft verantwoordelijk om hen daarin goed te ondersteunen.

Volgens David is er ook ruimte om te groeien. ‘’Cliënten hoeven hier niet voor altijd te wonen. Als mensen hard genoeg aan zichzelf willen werken, dan kunnen ze altijd naar ambulante begeleiding gaan. Maar dit geldt natuurlijk ook andersom.’’ 

Het werk bestaat voor een groot deel uit direct contact met cliënten. Dit vraagt niet alleen om praktische vaardigheden, maar ook om inlevingsvermogen en sterke communicatieve vaardigheden. De werkdruk ligt daarbij vrij hoog, omdat de doelgroep breed is en de problematiek per cliënt sterk verschilt. Daarnaast is het werk lastig te plannen, aangezien cliënten op elk moment van de dag om hulp kunnen vragen bij de begeleiders.

Het is daarom belangrijk dat je goed kunt inspelen op verschillende emoties en situaties, vertelt David. Dit maakt het werk afwisselend en zorgt ervoor dat geen dag hetzelfde is. Tegelijkertijd vraagt het veel flexibiliteit en betrokkenheid van de professional. Ondanks deze uitdagingen wordt het werk door David als zeer waardevol ervaren, doordat je direct iets kunt betekenen voor je cliënten. 

Hij begeleidt onder andere een cliënt met een depressie, die meerdere keren per jaar suïcidepogingen doet. Dit zorgt voor veel spanning, omdat David er alles aan doet om dit te voorkomen. Tegelijkertijd weet hij ook dat hij dit niet volledig in de hand heeft. Juist dat maakt het werk soms zo zwaar: je wilt iemand helpen en beschermen, maar je merkt ook dat je daarin niet alles kunt controleren. 

Situaties waarin cliënten zichzelf verwonden, ervaart hij als heftig. Vooral omdat hij zelf niet goed tegen bloed kan. Toch kan hij op zo’n moment de knop omzetten. “Ik moet nu iets doen, want er is niemand anders die het doet,” vertelt hij. Ondanks zijn eigen grenzen kiest hij er in die situaties toch voor om te handelen, omdat het simpelweg nodig is. ‘’Soms denk ik dat ik op adrenaline blijf doorgaan op zo’n moment.’’ 

Tegelijkertijd probeert hij zich er steeds bewust van te zijn dat cliënten hier niet voor kiezen en dat hun gedrag voortkomt uit hun problematiek. Door goed te begrijpen wie deze doelgroep is, lukt het hem om met meer begrip en afstand naar dit soort situaties te kijken.

David werkt op een open groep, waar cliënten in principe zelf keuzes mogen maken, zoals het gebruiken van messen. Alleen in overleg worden hier soms afspraken over gemaakt. 

Ondanks deze heftige situaties voelt David zich niet onveilig op zijn werk. Hij benadrukt juist hoe belangrijk de band met cliënten is. “Je leert elkaar goed kennen,” zegt hij. “Die vertrouwensband maakt dat je op een gelijkwaardige manier contact hebt met elkaar.”

Een belangrijk onderdeel van zijn opleiding was het onderzoeken van zichzelf: hoe zit jij als persoon in elkaar, waar liggen je grenzen en wanneer is het tijd om aan te geven dat het genoeg is? Die vragen moet je jezelf constant stellen. Dit ziet hij inmiddels als een vast onderdeel van zijn werk. Door regelmatig bij zichzelf in te checken, kan hij beter inschatten wat hij aankan en wanneer hij moet afremmen.

Tijdens zijn opleiding liep hij stage op een andere locatie binnen dezelfde organisatie, waar het werk een stuk intensiever en zwaarder was voor hem. Hij maakte hier heftige situaties mee. Er woonde een kleine groep cliënten met ernstige psychische problematiek. Deze ervaring zorgde ervoor dat hij na zijn stage bewust koos voor een minder intensieve doelgroep.

Waar hij vroeger stress lange tijd kon verbergen en simpelweg doorging, herkent hij nu sneller wanneer het te veel wordt. 

Gaandeweg leerde hij de signalen bij zichzelf herkennen. Momenten waarop ontspannen na werktijd niet meer lukt, of wanneer zijn hoofd blijft malen over het werk. Door die signalen serieus te nemen, kan hij eerder ingrijpen. Praten met anderen en zijn problemen bespreekbaar maken, heeft hem daarbij geholpen.

Het gaat steeds beter, zegt David, al weet hij ook dat er nog ruimte is om verder te groeien. Door bewust te blijven stilstaan bij wat hij voelt en nodig heeft, werkt hij stap voor stap aan een gezondere balans.

Er is een externe psycholoog die één keer per maand komt. Zij biedt begeleiding in het team en individueel aan de medewerkers. David kan met haar praten over werk, maar ook over zijn privéleven. Er wordt ook aandacht gegeven aan ademhalingsoefeningen. Hij ervaart dit als waardevol, doordat je even tot rust kunt komen in korte tijd.

‘’Soms moet je dingen doen die je niet leuk vindt, maar dit werk doe je met je hart. Wat het voor de cliënten oplevert, is niet in geld uit te drukken.’’