Veel vrouwen krijgen tijdens de overgang te maken met klachten. Misschien slaap je slechter. Heb je vaker last van opvliegers. Of merk je dat concentreren meer energie kost dan vroeger. Dat kan invloed hebben op hoe je je voelt én hoe je werkt. Zeker in de zorg, waar de werkdruk hoog is en er veel van je gevraagd wordt.
Toch blijkt uit onderzoek dat de overgang op de werkvloer nog niet altijd makkelijk bespreekbaar is. Terwijl juist begrip en erkenning veel kunnen betekenen.
Voor haar masterscriptie onderzocht Biene van Haarst hoe verpleegkundigen ondersteuning tijdens de overgang ervaren. Zij sprak met 17 ziekenhuisverpleegkundigen over hun ervaringen op het werk. Een duidelijke conclusie kwam steeds terug: wanneer collega's, leidinggevenden en de organisatie aandacht hebben voor de overgang, helpt dat om gezond aan het werk te blijven.
‘"Ik dacht: doe ik mijn werk nog wel goed?"’
— Ziekenhuisverpleegkundige
De overgang verloopt voor iedere vrouw anders. In het onderzoek geven verpleegkundigen aan dat vooral mentale klachten (zoals concentratieproblemen), vermoeidheid, slaapproblemen en opvliegers invloed hebben op hun werk. Sommigen beschrijven een gevoel van 'hersenmist'. Ook nachtdiensten worden vaak genoemd. Verpleegkundigen geven aan dat onregelmatige diensten overgangsklachten kunnen versterken en herstel lastiger maken.
Dingen die vroeger vanzelf gingen, kosten ineens meer moeite. Dat kan onzeker maken.
Klachten worden niet altijd herkend als overgangsklachten. Terwijl bekende klachten zoals opvliegers vaak direct aan de overgang worden gekoppeld, geldt dat niet altijd voor klachten als spier- en gewrichtspijn, vermoeidheid of concentratieproblemen. Dat kan leiden tot onzekerheid en gevoelens van onmacht over het eigen functioneren.
Wat helpt wel volgens deze verpleegkundigen?
Opvallend genoeg gaat ondersteuning niet altijd over grote veranderingen. Volgens de deelnemers zit het verschil vaak in kleine dingen:
- een collega die begrip toont;
- een leidinggevende die vraagt hoe het gaat;
- ruimte om het onderwerp bespreekbaar te maken;
Veel verpleegkundigen geven aan dat ze zich al geholpen voelen als er erkenning is voor wat zij ervaren.
Wat kun je zelf doen als je merkt dat de overgang invloed heeft op je werk?
Iedere vrouw ervaart de overgang anders. Wat voor de één werkt, hoeft voor de ander niet te werken. Toch kwamen uit het onderzoek een aantal praktische aandachtspunten naar voren:
-
1. Praat erover
Veel verpleegkundigen geven aan dat begrip van collega's en leidinggevenden helpt. Toch vinden veel vrouwen het lastig om het onderwerp aan te snijden. Bespreek klachten als je merkt dat ze invloed hebben op je werk. Je hoeft niet alles te vertellen. Soms is aangeven dat je minder goed slaapt of sneller vermoeid bent al voldoende om meer begrip te creëren.
-
2. Kijk naar je energie
Tijdens de overgang kost herstellen soms meer tijd. Probeer daarom bewust stil te staan bij wat energie geeft en wat energie kost. Vraag jezelf bijvoorbeeld af:
- Op welke momenten van de dag voel ik me het fitst?
- Welke diensten kosten mij momenteel de meeste energie?
- Waar heb ik extra hersteltijd nodig?
Door meer inzicht te krijgen in je energieverdeling kun je beter aangeven wat je nodig hebt.
-
3. Neem je pauze echt als pauze
Uit het onderzoek blijkt dat veel verpleegkundigen tijdens hun pauze doorwerken. Bijvoorbeeld achter de computer of tussen collega's op de afdeling. Tegelijkertijd geven zij aan behoefte te hebben aan meer rustmomenten.
Lukt het? Stap tijdens je pauze even naar buiten of zoek een rustige plek op. Soms kan tien minuten afstand nemen van alle prikkels al helpen.
-
4. Je hoeft niet door te blijven lopen
Zorgprofessionals zijn vaak gewend om door te gaan. Voor patiënten, collega's en het team. Maar uit het onderzoek blijkt dat veel verpleegkundigen pas aan de bel trekken wanneer ze echt vastlopen. Probeer signalen van je lichaam serieus te nemen. Wacht niet tot vermoeidheid, slaapproblemen of concentratieklachten zo groot worden dat werken nauwelijks meer gaat.
-
5. Zoek betrouwbare informatie
Verschillende verpleegkundigen vertelden dat meer kennis over de overgang hen hielp om klachten beter te herkennen en te begrijpen. Daardoor vielen puzzelstukjes op hun plek. Betrouwbare informatie kan helpen om klachten minder onzeker of verwarrend te maken.
-
![twee vrouwen en een man staan in een studio]()
Gratis IZZ webinars voor zorgprofessionals
Met de webinars van IZZ krijg je praktische inzichten over onderwerpen die veel zorgprofessionals herkennen. Denk aan stress, werkdruk, slaap, mentale gezondheid, hormonen, werkplezier en duurzame inzetbaarheid. Deze webinars worden verzorgd door experts die begrijpen wat werken in de zorg vraagt.
Wat kunnen zorgorganisaties hiervan leren?
Volgens de verpleegkundigen ligt er ook een rol voor zorgorganisaties. Aandacht voor de overgang en voldoende kennis bij leidinggevenden. Daarnaast is er behoefte aan maatwerk, zoals meer rust en regelmaat in het werk en flexibiliteit in roosters of werkzaamheden. Dat helpt niet alleen om klachten beter op te vangen, maar ook om ervaren zorgprofessionals duurzaam inzetbaar te houden.
Want de overgang hoort bij het leven. En dus ook bij de werkvloer.
